Natiralisaziun facilitada Svizra: matrimoni, terza generaziun, uffants

1. Tge è la natiralisaziun facilitada?

La natiralisaziun facilitada è ina atgna procedura en la Lescha davart il dretg da burgais (LDB), separada da la natiralisaziun ordinaria. Il SEM decida davart las dumondas da natiralisaziun facilitada. Avant l'approvaziun auda el il chantun (art. 25 al. 1 LDB). Sche ti vivas en Svizra, inoltreschas ti la dumonda al SEM. Sche ti vivas a l'exteriur, l'inoltreschas ti tar la represchentanza svizra a l'exteriur (art. 14 e 15 ODB). Il SEM encarica l'autoritad chantunala cumpetenta cun las retschertgas necessarias (art. 14 al. 2 ODB).

En la natiralisaziun ordinaria pretenda la lescha encunter che ti has ina permissiun da domicil cura che ti inoltreschas la dumonda e che ti has vivì en tut diesch onns en Svizra, dad els trais en ils ultims tschintg onns avant la dumonda (art. 9 al. 1 LDB). En la natiralisaziun facilitada tenor l'art. 21 LDB na numnescha la lescha nagina permissiun da domicil sco premissa. Pretendids vegnan empè ils termins mintgamai numnads (per exempel tschintg onns d'abitar e trais onns da communitad maridada).

Era en la natiralisaziun facilitada stos ti ademplir ils criteris d'integraziun tenor l'art. 12 al. 1 e 2 LDB e na dastgas betg periclitar la segirezza interna u externa da la Svizra (art. 20 al. 1 e 2 LDB). Per persunas senza domicil en Svizra valan questas premissas tenor il senn (art. 20 al. 3 LDB).

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 9 al. 1, art. 20, art. 25 al. 1; ODB SR 141.01, art. 14 e 15

2. Consort d'ina Svizra u d'in Svizzer

Tgi che ha ina naziunalitad estra ed è maridà cun ina Svizra u cun in Svizzer, po inoltrar suenter il maridaz ina dumonda da natiralisaziun facilitada (art. 21 LDB).

Tar domicil en Svizra vala: ti vivas dapi trais onns en communitad maridada e has abità en tut tschintg onns en Svizra, dad els in onn directamain avant l'inoltraziun da la dumonda (art. 21 al. 1 LDB).

Tgi che viva u ha vivì a l'exteriur, po inoltrar la dumonda era, sche la communitad maridada exista dapi sis onns e sch'i dat ina colliaziun stretga cun la Svizra (art. 21 al. 2 LDB). Collià stretgamain è tgi che ha passentà entaifer ils ultims sis onns avant la dumonda almain trais giadas mintgamai almain tschintg dis en Svizra, sa fa chapir en il minchadi a bucca en ina lingua naziunala, ha cunuschientschas da basa da las relaziuns geograficas, istoricas, politicas e socialas da la Svizra e tegna contacts cun Svizras u Svizzers. Persunas da referenza cun domicil en Svizra ston cunfermar la dimora ed ils contacts (art. 11 ODB).

Communitad maridada vul dir: Il maridaz exista formalmain ed i dat ina communitad da vita effectiva, en la quala la voluntad communa per ina communitad maridada stabila è intacta. Domiciliss separads èn pussaivels, sche motivs impurtants vegnan fatgs valair e la communitad maridada exista vinavant. La communitad maridada sto exister cura che la dumonda vegn inoltrada e cura che la natiralisaziun ha lieu (art. 10 ODB).

La dumonda è pussaivla era, sche la consorta u il consort ha acquistà la burgaisia svizra be suenter il maridaz tras renatiralisaziun u tras natiralisaziun facilitada sin basa da la derivanza d'in genitur svizzer (art. 21 al. 3 LDB). Tenor il SEM è la natiralisaziun facilitada encunter exclusa, sche omadus consorts eran esters al mument dal maridaz e sch'il consort svizzer dad oz è vegnì natiralisà ordinarimain suenter il maridaz, u sche la consorta u il consort svizzer è gia mort cura che la dumonda vegn inoltrada.

Partenadi registrà: L'art. 21 LDB numnescha be il maridaz. Tenor las FAQ dal SEM stat la natiralisaziun facilitada averta be a pèrs maridads. Tgi che viva en partenadi registrà cun ina burgaisa u in burgais svizzer, po inoltrar ina dumonda da natiralisaziun ordinaria cun ina durada d'abitar scursaniada: en tut tschintg onns d'abitar en Svizra, dad els in onn directamain avant la dumonda, e dapi trais onns partenadi registrà (art. 10 al. 1 LDB). Il SEM numnescha qua ultra da quai ina permissiun da domicil (art. 9 al. 1 lit. a LDB).

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 9 al. 1 lit. a, art. 10 al. 1, art. 21 al. 1 fin 3; ODB SR 141.01, art. 10 ed art. 11

3. Terza generaziun d'esters

L'uffant da geniturs esters po vegnir natiralisà facilitadamain sin dumonda, sche tut questas premissas èn ademplidas (art. 24a al. 1 LDB): Almain in tat u ina tatta è naschì en Svizra u i vegn rendì vardaivel ch'el u ella ha acquistà in dretg da domicil. Almain in genitur ha acquistà ina permissiun da domicil, ha abità almain diesch onns en Svizra ed ha frequentà almain tschintg onns la scola obligatorica en Svizra. L'uffant è naschì en Svizra, ha ina permissiun da domicil ed ha frequentà almain tschintg onns la scola obligatorica en Svizra.

Cunfin da vegliadetgna: La dumonda sto vegnir inoltrada fin al 25avel onn da vita cumplenì (art. 24a al. 2 LDB). Il SEM scriva: fin avant il 25avel anniversari.

Sco dretg da dimora d'in tat u d'ina tatta valan en spezial ina permissiun da dimora u da domicil, in'admissiun provisorica, ina carta da legitimaziun emessa dal DFAE u ina permissiun da dimora cun activitad da gudogn (art. 15a ODB). Per render vardaivel èn adattads tranter auter extracts dal register dals abitants, dal ZEMIS dal SEM u da sistems chantunals d'infurmaziun da migraziun (art. 15b ODB). Ultra da quai sto la persuna esser integrada cun success (art. 20 al. 1 LDB). Il SEM è cumpetent per questa natiralisaziun. L'uffant natiralisà acquista la burgaisia da la vischnanca e dal chantun da domicil (art. 24a al. 3 LDB).

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 20 al. 1, art. 24a; ODB SR 141.01, art. 15a e 15b

4. Uffants d'in genitur natiralisà ed uffants senza naziunalitad

Uffant d'in genitur natiralisà (art. 24 LDB): In uffant ester che era minorenn cura che la dumonda da natiralisaziun d'in genitur è vegnida inoltrada e che n'è betg vegnì includì en la natiralisaziun, po inoltrar avant il 22avel onn da vita cumplenì ina dumonda da natiralisaziun facilitada. El sto cumprovar en tut tschintg onns d'abitar en Svizra, dad els trais onns directamain avant la dumonda. L'uffant natiralisà acquista la burgaisia dal genitur svizzer (art. 24 al. 2 LDB).

Per regla vegnan uffants minorens che vivan ensemen cun la dumandanta u cun il dumandant includids directamain en la natiralisaziun. Tar uffants a partir dal 12avel onn da vita vegnan las premissas examinadas independentamain ed adattadas a la vegliadetgna (art. 30 LDB). A partir da 16 onns sto in uffant minorenn declarar ultra da quai per scrit sia voluntad d'acquistar la burgaisia svizra, la dumonda inoltrescha il represchentant legal (art. 31 LDB).

Uffant senza naziunalitad (art. 23 LDB): In uffant minorenn senza naziunalitad po inoltrar ina dumonda, sch'el cumprova en tut tschintg onns d'abitar en Svizra, dad els in onn directamain avant la dumonda. Mintga dimora en consonanza cun las prescripziuns dal dretg d'esters vegn quintada (art. 23 al. 2 LDB). Tenor il SEM vegn entrà sin la dumonda be, sch'i exista in document uffizial che renconuscha l'absenza da naziunalitad. Persunas majorennas senza naziunalitad na pon betg inoltrar ina dumonda da natiralisaziun facilitada. Per ellas valan las disposiziuns da la natiralisaziun ordinaria.

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 23, art. 24, art. 30, art. 31

5. Integraziun, lingua, taxas e decurs

Criteris d'integraziun: En la natiralisaziun facilitada ston ils criteris tenor l'art. 12 al. 1 e 2 LDB esser ademplids (art. 20 al. 1 LDB). Ina integraziun cun success sa mussa en spezial en il resguard da la segirezza e da l'urden publics, en il respect da las valurs da la Constituziun federala, en la capacitad da sa far chapir en il minchadi a bucca ed en scrit en ina lingua naziunala, en la participaziun a la vita economica u a l'acquist da furmaziun e en la promoziun da l'integraziun dals commembers da la famiglia (art. 12 al. 1 LDB). Tgi che survegn agid social durant ils trais onns directamain avant la dumonda u durant la procedura, n'ademplescha betg il criteri da la participaziun a la vita economica u a l'acquist da furmaziun, uschenavant ch'igl agid social n'è betg rembursà cumplettamain (art. 7 al. 3 ODB). Tar impediments, malsognas u autras circumstanzas persunalas grevas sto la situaziun vegnir resguardada adequatamain (art. 12 al. 2 LDB, art. 9 ODB).

Lingua: Pretendidas èn cumpetenzas linguisticas a bucca almain al nivel B1 ed en scrit almain al nivel A2 en ina lingua naziunala (art. 6 al. 1 ODB, che renviescha explicitamain era a l'art. 20 al. 1 LDB). La cumprova vala sco furnida, sche ti discurras e scrivas ina lingua naziunala sco lingua materna, has frequentà almain tschintg onns la scola obligatorica en ina lingua naziunala, has terminà ina scolaziun dal stgalim secundar II u dal stgalim terziar en ina lingua naziunala u preschentas in attestat linguistic renconuschì (art. 6 al. 2 ODB). Tgi che viva a l'exteriur, sto sa far chapir en il minchadi a bucca en ina lingua naziunala (art. 11 al. 1 lit. b ODB).

Taxas dal SEM (art. 25 ODB): CHF 500 per la decisiun davart la natiralisaziun facilitada tenor l'art. 21 LDB (consorts). CHF 500 per decisiuns davart las autras natiralisaziuns facilitadas tar persunas che èn majorennas cura che la dumonda vegn inoltrada, e CHF 250 tar minorens. Per uffants minorens ch'èn includids en la natiralisaziun d'in geniturs na renda il SEM nagina taxa. Ultra da quai incassescha il SEM a favur da l'autoritad chantunala per il rapport da retschertga, tenor la quantitad da lavur, maximalmain CHF 400, e CHF 100 per controllar la situaziun dal stadi civil da persunas che vivan a l'exteriur. Il SEM numnescha per consorts cun domicil en Svizra en tut CHF 900 e cun domicil a l'exteriur CHF 600. Las taxas vegnan pretendidas ordavant (art. 27 ODB), pon vegnir augmentadas fin al dubel u reducidas fin a la mesadad, sche la lavur diverescha bler da la media (art. 28 ODB), e na vegnan tenor il SEM betg restituidas en cas da refusa. Represchentanzas svizras a l'exteriur incasseschan atgnas taxas per lur servetschs (art. 26 ODB).

Decurs e durada: Il SEM controllescha, sche la dumonda è cumpletta, ed encarica l'autoritad chantunala cun retschertgas (art. 14 ODB). Il rapport da retschertga vegn transmess al SEM per regla entaifer dudesch mais (art. 22 ODB). Il SEM decida per regla entaifer dudesch mais suenter l'entrada dal rapport da retschertga (art. 23 al. 2 ODB). Ina midada dal lieu da domicil en Svizra, ina partenza a l'exteriur u in return da l'exteriur en Svizra po prolungar la procedura tenor l'indicaziun dal SEM.

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 12, art. 20; ODB SR 141.01, art. 6, 7, 9, 11, 14, 22, 23, 25 fin 28

6. Limitaziun: renatiralisaziun

La renatiralisaziun è ina atgna via per persunas che han possedì pli baud la burgaisia svizra. Tgi che l'ha pers, po inoltrar ina dumonda entaifer diesch onns (art. 27 al. 1 LDB). Suenter la scadenza da quest termin po dumandar la renatiralisaziun tgi che ha trais onns d'abitar en Svizra (art. 27 al. 2 LDB). Il SEM pretenda per quai in domicil stabil e durabel en consonanza cun il dretg d'esters. Pretendidas èn, tenor domicil, ina integraziun cun success u ina colliaziun stretga cun la Svizra, il resguard da la segirezza e da l'urden publics, il respect da las valurs da la Constituziun federala e nagina periclitaziun da la segirezza da la Svizra (art. 26 LDB). Il SEM decida (art. 29 LDB). Tenor il SEM è la renatiralisaziun pussaivla be, sche la burgaisia è vegnida persa pli baud tras perda da dretg, relaschada u maridaz cun ina persuna estra. La taxa dal SEM per renatiralisaziuns da persunas majorennas importa CHF 500 (art. 25 al. 1 lit. c ODB). Ensemen cun las taxas a favur da l'autoritad chantunala numnescha il SEM per majorens en tut CHF 900 tar domicil en Svizra e CHF 600 tar domicil a l'exteriur.

Basa legala: LDB SR 141.0, art. 26, 27, 29; ODB SR 141.01, art. 25 al. 1 lit. c